Systeem 2, de olifant z’n berijder

Moderne psychologie vergelijkt ons brein steeds meer met een olifant en zijn berijder. De berijder kan de olifant sturen. Maar alleen als de olifant dat toestaat. Wanneer de olifant aan zet is, bepaalt hij namelijk de richting. Dan heeft de berijder geen schijn van kans.

De olifant staat voor ons onbewuste gedrag en de automatische processen in ons. Hij reageert primair op zijn omgevingsprikkels.

De berijder staat voor ons bewuste gedrag en de beheerste processen in ons. Hij kijkt naar de toekomst en is inventief.

De olifant reageert snel en krachtig op bedreigingen en onaangename gevoelens. Bij de olifant is slecht sterker dan goed. De olifant denkt en reageert eenvoudig: hij ervaart voorkeur of afkeur en komt dichter bij of trekt zich terug.

De olifant heeft een eindeloze hoeveelheid energie en gedrevenheid. De berijder daarentegen is snel moe.

De olifant en zijn berijder hebben een complexe relatie. Als de olifant graag iets wil wat de berijder onverstandig vindt, dan moet de berijder in staat zijn om de olifant (af) te leiden zonder dat er een rechtstreekse strijd plaatsvindt. Want een rechtstreekse strijd wint de berijder nooit. Als hij probeert om de emoties die de olifant genereert te onderdrukken, worden ze juist sterker.

De berijder, die evolutionair gezien veel later kwam, staat van oorsprong in dienst van de olifant. Hij is op zijn rug gezet om de olifant betere keuzes te laten maken. De berijder kan goed de toekomst overzien, nadenken, durft meer dan de olifant, en kan de actie in gang zetten: creativiteit en vooruitgang; de economie van de overvloed(ige mogelijkheden).

Geplaatst in Uncategorized.