Ontdekken en begrijpen van organisatiepatronen

 

In deze post vindt u in kort bestek de basisbegrippen van systeemdenken. Systeemdenken is een waardevolle tool om de werkelijke aard van de patronen die uw bedrijf beheersen te ontdekken en te begrijpen.

  

 

Verbanden tussen twee (of meerdere) elementen.

 

  

 

Het balancerende feedbackproces.

 

 

 

Het versterkende feedbackproces.

 

 

 

Toevallige opponenten

Systeem 2, de olifant z’n berijder

Moderne psychologie vergelijkt ons brein steeds meer met een olifant en zijn berijder. De berijder kan de olifant sturen. Maar alleen als de olifant dat toestaat. Wanneer de olifant aan zet is, bepaalt hij namelijk de richting. Dan heeft de berijder geen schijn van kans.

De olifant staat voor ons onbewuste gedrag en de automatische processen in ons. Hij reageert primair op zijn omgevingsprikkels.

De berijder staat voor ons bewuste gedrag en de beheerste processen in ons. Hij kijkt naar de toekomst en is inventief.

De olifant reageert snel en krachtig op bedreigingen en onaangename gevoelens. Bij de olifant is slecht sterker dan goed. De olifant denkt en reageert eenvoudig: hij ervaart voorkeur of afkeur en komt dichter bij of trekt zich terug.

De olifant heeft een eindeloze hoeveelheid energie en gedrevenheid. De berijder daarentegen is snel moe.

De olifant en zijn berijder hebben een complexe relatie. Als de olifant graag iets wil wat de berijder onverstandig vindt, dan moet de berijder in staat zijn om de olifant (af) te leiden zonder dat er een rechtstreekse strijd plaatsvindt. Want een rechtstreekse strijd wint de berijder nooit. Als hij probeert om de emoties die de olifant genereert te onderdrukken, worden ze juist sterker.

De berijder, die evolutionair gezien veel later kwam, staat van oorsprong in dienst van de olifant. Hij is op zijn rug gezet om de olifant betere keuzes te laten maken. De berijder kan goed de toekomst overzien, nadenken, durft meer dan de olifant, en kan de actie in gang zetten: creativiteit en vooruitgang; de economie van de overvloed(ige mogelijkheden).

Systeem 1, de olifant in elk van ons.

Systeem 1 gaat over de olifant in elk van ons. Je kent dit van het ‘onbewust met de wagen rijden’. Niet omver te krijgen, stevig en sterk. En hij gebruikt maar 5% van de beschikbare middelen (energie). Ideaal, ware het niet dat hij erg moeilijk te verplaatsen is.

De olifant in ons is erop gericht om met die schaarse middelen die hij toebedeeld krijgt een gigantisch organisch systeem levend te houden. Dat is z’n ware kracht. Maar daarvoor zal hij behouden wat moet en oogsten wat kan:  de economie van de schaarste

 

 

 

De waarheid is een model

 

Om met je wagen van A naar B te rijden, heb je (impliciete) kennis nodig van Newtons wetten. Al was het maar om je wagen op de baan te houden in een bocht. Om diezelfde tocht te maken in diezelfde wagen maar nu begeleid door de gps kan je niet meer volstaan met Newton. De toevoegingen die Einstein  aan ons denken aanbracht, zijn nodig om de gps accurraat (en dus praktisch) te maken.

Opeenvolgende modellen verschillen in hun aannames, accuratessen en toepasbaarheid, zonder daarbij op de waarheid van de verschillende modellen valt af te dingen (binnen de doelen van het model).

Het ontwerpen van modellen is daarom veel efficienter dan het verkondigen van waarheden. Het is een permanent proces van ontdekken en verfijnen. Onzekerheid is er een inherent onderdeel van. 

Het vermogen om modelelen te bouwen krijgen we mee van bij onze geboorte. Belangrijk is om dit vermogen niet in te ruilen voor de zekerheid van ‘absolute waarheden’ die ons belemmeren bij het verkennen van (nieuwe) ideeën. Het verwervan van inzicht en begrip vereist het maken van modellen die uitkomsten voorspellen en waarmee waarnemingen in overeenstemming zijn.